SeyrüseferMühendishaneMakaleler → Kapalı Devre Dizel

Kapalı Devre Dizel

Mühendishane - Makaleler
Cuma, 23 Nisan 2004

Dizelİkinci dünya savaşı esnasında denizaltılar için su üstünde seyretmenin yıllar içinde giderek daha tehlikeli bir hâl alması sonucunda su altında daha fazla kalma ihtiyacı iyice artı. Özellikle bütün deniz stratejisini denizaltılar üzerine kuran Almanya için durum daha da elzemdi. Ümit vadeden walter türbini sisteminde gecikmeler ve nihayet başarısızlık yaşanınca Almanya başka sistemler geliştirmek için de çalıştı.

Bunun sonucunda geliştirilmeye çalışılan sistemlerden biri de kapalı devre dizel (KDD) oldu. KDD basitçe sıradan bir dizel motorunu atmosferden emilen hava yerine denizaltıda sıvı veya gaz halde depolanan oksijen ile işletme yöntemine dayanmaktadır. Aslında dizel motoru doğrudan saf oksijenle çalıştırılamaz bunu yerine depolanan oksijen yine denizaltıda depolanan bir asal gazla karıştırılarak meydana getirilen bir tür sunî hava ile işletilir.

Sonuç olarak Almanlar çalışmalarını bir Tip-7K denizaltısında denedi. Amaç denizaltıda depolanan oksijen ile dizel motorlarını sualtında çalıştırmaktı fakat sonuç beklenen seviyeye ulaşamayan walter türbini sisteminden bile daha yetersiz kaldı. Yine ikinci dünya savaşı yıllarında Sovyetler de bir denizaltılarında kapalı devre dizel sistemi işletmek için yoğun çalışmalar yaptılarsa da onlar da tatmin edici bir sonuç elde edemedi. Karşılaşılan başlıca sorunlar;

  1. Yeterli miktarda oksijen depolayamama,
  2. Yeterli çalışma güvenliğini sağlayamama,
  3. Motordan çıkan yanmış gazların ayrıştırılmasının güçlüğü
  4. Su altında, özellikle derin suda egzoz gazlarının denizaltı dışına atılmasının güçlüğü

olarak sıralanabilir.

Bir kapalı devre dizel (KDD) sistemi yüzeyde veya şınorkel ile seyrederken sıradan dizel motoru gibi atmosferdeki havayı kullanarak çalışır. Dalış halinde ise denizaltıda sıvı olarak depolanan oksijen ile bir asal gaz (çoğunlukla argon, bazen helyum veya zenon) karışımının meydana getirdiği suni hava ile çalıştırılır. Motordaki yanma sonucu oluşan gazlar ise soğutulur ve ayrıştırılır. Bu ayrıştırma sonunda argon tekrar kullanılmak üzere emiş devresine gönderilirken karbondioksit ve sair atıklar suyla karıştırılıp denizaltı dışına atılır.

Kapalı Devre Dizel Çevrimi

Resim.1) Alman U-1 denizaltısına 1990'larda yerleştirilen modern KDD sisteminin çalışma taslağı

KDD sistemleri özellikle Almanya, İngiltere, Hollanda ve İtalya'daki bazi şirketler tarafından yoğun olarak araştırılmıştır. Bununla birlikte 1993 senesinde hizmet dışına çıkarılmış eski Alman denizaltısı U-1'e yerleştirlen 300 beygirlik deneysel sistem haricinde modern bir askeri denizaltıda kullanılmamıştır. Geçtiğimiz yıllarda İngiliz Marconi şirketi de kendi geliştirdiği bi KDD sisteminin Güney Kore'ye Tip 209'larının modernizasyonu için satmaya çalıştıysa da başarılı olamamıştır.

Modern KDD sistemlerinin diğer havadan bağımsız tahrik sistemlerine karşı tek üstünlüğü mevcut dizel-elektrik denizaltılara diğerlerine göre çok daha kolay ve düşük maliyetli olarak uygulanabilmesidir. Diğer taraftan KDD sistemi diğer rakiplerine göre başta gürültü izi olmak üzere çeşitli alanlarda çok daha geridedir ve artık kullanılması beklenmemektedir. Yine de rakiplerine göre düşük maliyetli olması sebebiyle gelecekte belki bazı üçüncü dünya ülkelerine pazarlanabilmesi ihtimali söz konusu olabilir.

 







Telif Hakkı © 1997-2017 [uskudar.biz] - sürüm 5.5.1 - Bütün Hakları Saklıdır. Kullanım şartları için tıklayın!
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.