SeyrüseferSeyir DefteriDonanım → Süperbilgisayarlar, Türkiye, Bilim, ArGe

Süperbilgisayarlar, Türkiye, Bilim, ArGe

Seyir Defteri - Donanım
Perşembe, 13 Ağustos 2015

En Güçlü Süperbilgisayarlar25-30 sene kadar önce R/V Alliance adlı Nato'ya bağlı askeri araştırma gemisinin güvertesine çıktığımda soğuk savaş fiilen bitmek üzereydi. Sadece Sovyet denizaltılarına karşı daha etkili Denizaltı Savunma Harbi teknolojileri geliştirebilmek için gerekli olan araştırma faaliyetlerini yürütebilmek amacıyla özel olarak tasarlanmış olan Alliance o güne kadar inşa edilmiş en sessiz suüstü aracıydı.

Günümüzde bile halen dünyanın en sessiz suüstü gemisi olması kuvvetle muhtemel olmakla birlikte soğuk savaş sonrasında gemi eski kıymetini ister istemez biraz kaybetti, yine de halen işletilmektedir.

O şaşalı günlerinde geminin üzerinde yok yoktu. Dört - beş kilometreye varan uzunluklardaki muhtelif pasif çekili dizin sonarlar, dikey dizin sonarlar, sonar şamandıraları vesaire... Vasat civarındaki 400 metrekarelik laboratuvarın iskelesinde ise elde edilen çok büyük miktardaki akustik verinin değerlendirilebilmesi için kaçınılmaz bir ihtiyaç olan devasa bir bilgisayar sistemi vardı ki hayatımda karşılaştığım ilk süperbilgisayardı.

O günlerde İTÜ'de görüp görebileceğimiz en güçlü bilgisayarların yanlış hatırlamıyorsam 8086'lar olduğu düşünülürse bunun biraz da acı bir karşılaşma olduğunu ifade etmek yanlış olmaz. Uzun zaman geçti, peki bugün Türkiye ile dünya arasındaki bu seviye farkı kapandı mı? Yoksa daha da mı açıldı?

Bu soruya cevap verebilmek çok da kolay değil. Eğer soyut verilerle bir değerlendirme yaparsak zaten kolayca olumsuz bir sonuca ulaşacağımız söylenebilir. Diğer taraftan somut verileri değerlendirmeye çalışarak bazı farklı sonuçlara varabilmek mümkün olabilir mi acaba? En azından deneyelim...

Değerlendirme için muhtemelen en uygun ve güvenilir kaynağın Top500 [1] adı verilen çalışma olacağı söylenebilir. Top500 altı ayda bir güncellenmek suretiyle 1993 senesinden beri dünya üzerindeki en güçlü 500 bilgisayarın ya da daha havalı tanımlamasıyla süperbilgisayarın verilerini ve sıralamalarını yayınlamaktadır.

Velhasıl, Haziran 2015 tarihinde yayınlanan son liste bu yazıdaki değerlendirme için temel alınmıştır. Söz konusu verilerin basitçe değerlendirilmesiyle elde edilmiş bazı temel bilgiler özet olarak aşağıdaki çizelgede sunulmuştur.

Çizelgede ilk 500 içinde 33 ülke mevcuttur. Ülke sıralaması liste içindeki bilgisayarlar temelinde toplam azami hesaplama gücü esas alınarak yapılmıştır. Her sütun için en iyi değer sarı, en iyi ikinci değer yeşil ve en iyi üçüncü değer mavi artalan ile gösterilmiştir. Kişi başına düşen hesaplama gücü için 2014 nüfus verileri kullanılmıştır.

 

Ülke Süperbilgisayar
Sayısı
Toplam
İşlemci
Çekirdeği

Toplam Razami
GFlop

Bilgisayar Başına
Ortalama Çekirdek

Bilgisayar Başına
Ortalama Razami
GFlop

Razami - Nüfus
Oranı
GFlop/kişi

Çin 37 4.630.616 346.973.800 125.152 9.377.670 0,25433
Fransa 27 877.212 208.090.777 32.489 7.707.066 3,14330
ABD 233 10.860.955 161.267.425 46.614 692.135 0,50577
Japonya 40 3.258.150 34.039.201 81.454 850.980 0,26775
Almanya 37 1.496.948 26.697.524 40.458 721.555 0,33005
İngiltere 29 937.368 14.532.111 32.323 501.107 0,22527
S.Arabistan 7 453.776 9.979.864 64.825 1.425.695 0,33980
İsviçre 6 253.968 8.631.418 42.328 1.438.570 1,05387
Avustralya 6 436.507 6.840.109 72.751 1.140.018 0,29118
İtalya 4 310.072 6.115.183 77.518 1.528.796 0,09970
Rusya 8 226.302 4.722.203 28.288 590.275 0,03283
Hindistan 11 226.652 4.597.998 20.605 418.000 0,00363
Polonya 7 152.644 3.350.838 21.806 478.691 0,08819
Güney Kore 9 219.012 2.527.212 24.335 280.801 0,05012
İsveç 5 109.872 2.472.241 21.974 494.448 0,25514
Brezilya 6 119.280 2.012.268 19.880 335.378 0,00996
Kanada 6 168.992 1.903.950 28.165 317.325 0,05357
Finlandiya 2 50.136 1.564.397 25.068 782.198 0,28633
Hollanda 3 73.680 1.556.957 24.560 518.986 0,09238
Çek Cumhuriyeti 1 76.896 1.457.730 76.896 1.457.730 0,13869
İspanya 2 65.280 1.199.031 32.640 599.516 0,02584
Danimarka 2 24.480 699.685 12.240 349.842 0,12407
Avusturya 1 32.768 596.010 32.768 596.010 0,06984
Norveç 2 32.128 575.300 16.064 287.650 0,11200
Meksika 1 8.820 277.504 8.820 277.504 0,00224
Hong Kong 1 25.920 234.248 25.920 234.248 0,03235
Bulgaristan 1 20.700 222.029 20.700 222.029 0,03073
Macaristan 1 3.696 203.300 3.696 203.300 0,02062
Malezya 1 20.080 201.940 20.080 201.940 0,00669
Belçika 1 11.496 201.466 11.496 201.466 0,01795
İsrail 1 12.720 186.118 12.720 186.118 0,02266
Tayvan 1 26.244 177.100 26.244 177.100 0,00765
Yunanistan 1 8.520 169.727 8.520 169.727 0,01549

Çizelge.1) Haziran 2015 Top500 verileri temel alarak hazırlanmış olan özet değerlendirme. Benim açımdan en dikkat çekici ülke Fransa. Türkiye mi? 2006'da iki, 2010'da da bir kere Türkiye'ye ait bilgisayar listeye giriş yaptı. Her üç bilgisayar da sıralamada sadece altı ay kalabildi. 2010'dan sonra herhangi bir gelişme olmadı. Ayrıntılar takip eden çizelgede görülebilir. [1]

 

Bilgisayar Adı
Süperbilgisayar
Sayısı
Toplam
İşlemci
Çekirdeği

Toplam Razami
GFlop

Bilgisayar Başına
Ortalama Çekirdek

Bilgisayar Başına
Ortalama Razami
GFlop

Razami - Nüfus
Oranı
GFlop/kişi

Karadeniz 1 512 3.288 - - -
Anadolu 1 1.004 6.067 - - -
Ege 1 840 5.076 - - -
Trakya 1 64 387 - - -
GPGPU 1 1.920 2.691 - - -
Telefon Şirketi
1 4.340 26.784 - - -
Toplam 6 8.980 44.292 1.497 7.382 0,00058

Çizelge.2) Türkiyenin en güçlü bilgisayarları. 1, 2 ve 6. sıradaki bilgisayarlar yukarıda açıklandığı gibi sadece birer dönem Top500 sıralamasına girebilmişti. Veriler UHEM [2] ve Top500 [1] sayfalarından derlenmiştir. İlk beş bilgisayar UHEM - Ulusal Yüksek Başarımlı Hesaplama Merkezinde bulunmaktadır ve arge amaçlı kabul edilebilir. Altıncı bilgisayar ise Top500 listesinden alınmıştır ve ismi belirtilmemiş bir telefon şirketine aittir. Türkiye'deki telefon şirketlerinin yabancı kökenli olduğu da göz önüne alınırsa bu bilgisayar ki görüldüğü kadarıyla UHEM'in elindeki toplam bilgisayar gücünden daha üstündür, veri güvenliğinin önemli olduğu hassas arge çalışmalarında kullanılamaz. Yine de listede bırakılmıştır. [1], [2]
UHEM'in sitesinden alınmış bilgilerin güncel olduğu farz edilmiştir.

 

Yukarıdaki iki çizelge ile özetlenmeye çalışılan manzara karşısında somut olarak Türkiyenin vahim bir durumda olduğu söylenebilir. Tamam kendimizi ABD ile Çin veya Japonya ile kıyaslamayalım; ama Yunanistan veya Bulgaristan ile karşılaştırılabilecek bir durumumuz bile yok. Yunan Araştırma ve Teknoloji Şebekesi tarafından araştırma amaçlı işletilen bilgisayar bile tek başına Türkiyenin elindeki en güçlü bilgisayarların toplamından çok daha üstün bir durumda görünüyor. Aslında günümüz itibarı ile Türkiye'yi en azından Polonya, Güney Kore, Brezilya ve İspanya gibi ülkelerle karşılaştırmak makûl olur ve görüldüğü gibi bu ülkelerle aramızda çok büyük farklar var.

 

Tabii daha etkili bir karşılaştırma yapabilmek için ülke nüfuslarını da işin içine katmak uygun olacaktır. Eğer kişi başına düşen hesaplama güçleri açısında bir karşılaştırmaya gidilirse Türkiye ile diğer ülkeler arasındaki uçurum daha da açılmaktadır.

Örneğin 1,5 milyarı aşan nüfusuna rağmen Çinin elindeki kişi başına düşen hesaplama gücü Türkiyenin 450 katıdır. Yunanistanın elindeki güç Türkiyenin 25 katı, 1,3 milyarlık Hindistanın elindeki güç bile Türkiyenin 6 katıdır. Üstelik bu değerler fazlasıyla iyimserdir çünkü Top500 listesindeki ülkelerin elinde bulunan fakat sıralamaya girememiş durumdaki pek çok daha düşük güçlü süperbilgisayar hesaba dahil edilmemiştir bile...

 

Süperbilgisayarlar ve Ülkelerin Kişi Başına Düşen Hesaplama Güçleri

Resim.1) Top500 sıralamasındaki ülkelerin kişi başına düşen hesaplama güçleri. Türkiye'nin gücü mü? Yukarıda görülen Yunanistanın iyimser bir tahminle 25'te biri kadar. Fransanın mı? Yaklaşık olarak beşbinbeşyüzde biri!

 

Süperbilgisayar ALMA

Resim.2) ALMA (Atacama Large Millimeter Array) adlı bu süperbilgisayar pek çok özel amaçlı süperbilgisayar gibi Top500 listesinde yok. Oysa hesaplama gücü açısısından en yeni listenin beşinci sırasına oturabilirdi. Kısacası bu tür bilgisayarlar da hesaba katılırsa Türkiye ile diğer ülkeler arasındaki uçurum daha da büyür. [4]

 

Doğrusu karşılaştırmaya başlamadan önce pek parlak bir netice beklemiyordum ama durum tahminlerimin de gerisindeymiş. Oysa her mahalleye üniversite açarak bilimi ve buna bağlı olarak sanayii ve de buna bağlı olarak iktisadı ve ülkenin gücünü geliştirebilmek mümkün olsaydı ne güzel olurdu! Eh, hayâl de bir yere kadar...

Ama günümüzde Türklerin bilgisayar anlayışı şöyle özetlenebilir: feysbok, tıvitır; gerisi ıvır zıvır!

Peki Türkiyenin Gerçek Süperbilgisayarlara ihtiyacı yok mu?..

 

Yaftalar:

♦ Kaynaklar

1. http://top500.org
2. http://uhem.itu.edu.tr/page.php?id=106
3. http://www.truba.gov.tr
4. http://www.eso.org/public/images/eso1253a/
 







Telif Hakkı © 1997-2017 [uskudar.biz] - sürüm 5.5.1 - Bütün Hakları Saklıdır. Kullanım şartları için tıklayın!
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.